W instalacjach przemysłowych sprężone powietrze pełni często funkcję medium roboczego, którego parametry muszą odpowiadać wymaganiom podłączonych urządzeń. Zmiany ciśnienia, wydajności albo temperatury mogą wpływać na przebieg procesów, dlatego ocena pracy sprężarki powinna uwzględniać również warunki panujące w całej instalacji. W codziennej eksploatacji znaczenie mają detale, które łatwo przeoczyć.

Przykładem jest stopniowe wydłużanie czasu napełniania zbiornika, częstsze przechodzenie urządzenia w tryb pracy pod obciążeniem lub pojawienie się wilgoci w miejscach, w których wcześniej jej nie obserwowano. Pojedynczy sygnał nie przesądza o rodzaju niedociągnięcia, ale może wskazywać na potrzebę dokładniejszej kontroli. Przeglądy sprężarek obejmują sprawdzenie stanu podzespołów, ocenę parametrów pracy a także kontrolę elementów eksploatacyjnych w zgodzie z dokumentacją techniczną. Warto dodatkowo uwzględniać rzeczywistą liczbę godzin pracy, a nie tylko i wyłącznie czas, jaki upłynął od poprzedniej sprawdzeniu. Urządzenie działające sporadycznie w niewielkim warsztacie pracuje w innych ustaleniach niż sprężarka obsługująca kilka linii produkcyjnych. Różnice dotyczą także liczby cykli rozruchowych, poziomu obciążenia i warunków otoczenia. Zebrane w trakcie kolejnych sprawdzeniu informacje pozwalają określić, czy obserwowane zmiany są jednorazowe, czy tworzą powtarzalny wzorzec.

Na stan techniczny sprężarki wpływa wiele elementów, które nie zawsze są wprost powiązane z mechanizmem sprężającym. Bardzo duże znaczenie ma sposób doprowadzania powietrza, ponieważ zanieczyszczenia mogą stopniowo ograniczać drożność filtrów i przekształcać warunki pracy urządzenia. Ważne pozostają również chłodzenie a także odprowadzanie kondensatu, czyli wody powstającej w trakcie sprężania i ochładzania powietrza. Jeżeli już wilgoć nie jest usuwana w zgodzie z wymaganiami instalacji, może gromadzić się w zbiorniku, przewodach i innych elementach układu. W urządzeniach wykorzystujących olej powinno się kontrolować jego poziom, stan oraz ewentualne ślady wycieków. Warto także zwracać uwagę na nietypowe drgania i zmiany dźwięku, ponieważ mogą one wskazywać na zużycie części, poluzowanie mocowań lub nieprawidłową pracę napędu. Nie należy jednak zaraz przypisywać każdego objawu konkretnej awarii. Podobne symptomy mogą mieć kilka przyczyn, a ich rozpoznanie wymaga odpowiednich pomiarów. Serwis sprężarek powietrza może obejmować zarówno czynności wynikające z harmonogramu eksploatacji, jak i sprawdzenia realizowane po zauważeniu nieprawidłowości. Zakres prac uzależniony jest od konstrukcji urządzenia, założeń producenta a także warunków, w jakich jest ono użytkowane. Przy kształtowaniu sprawdzeniu powinno się również uwzględnić dostęp do części i sposobność wyłączenia maszyny z pracy. W niektórych instalacjach niezbędne jest wcześniejsze przygotowanie zastępczego źródła sprężonego powietrza, by ograniczyć wpływ postoju na realizowane zadania.

Nieprawidłowości w działaniu układu mogą wymagać regulacji, zamiany zużytych części lub bardziej rozbudowanych prac technicznych. Naprawa kompresorów powinna być poprzedzona zobowiązaniem źródła kłopotu, ponieważ objawy widoczne w trakcie pracy nie zawsze wskazują na uszkodzony szczegół. Spadek ciśnienia może wynikać z nieszczelności przewodów, nieprawidłowego działania zaworu, zabrudzenia filtra lub niewystarczającej wydajności urządzenia w relacji do aktualnego zapotrzebowania. Jeżeli silnik pobiera więcej energii niż zwykle, należy sprawdzić warunki obciążenia, stan napędu i parametry zasilania, zamiast ograniczać się do konwersji przypadkowych podzespołów. Po ustaleniu przyczyny określa się zakres prac oraz kontroluje, czy uszkodzenie nie wpłynęło na współpracujące elementy. W przypadku części mechanicznych znaczenie mają między innymi luzy, stan powierzchni roboczych i jakość uszczelnień. Przy problemach z automatyką konieczna może być kontrola czujników, przewodów elektrycznych, zabezpieczeń oraz ustawień sterownika. Po wykonaniu naprawy ocenia się działanie urządzenia w różnych warunkach obciążenia, jeśli przewiduje to zakres przeprowadzonych prac. Istotne jest też porównanie uzyskanych rezultatów z parametrami wymaganymi dla danego modelu. Sam fakt, że sprężarka ponownie się uruchamia, nie oznacza jeszcze, że wszystkie przyczyny wcześniejszej nieprawidłowości zostały usunięte. Dlatego dokumentowanie zaprojektowanych czynności i rezultatów pomiarów ma znaczenie przy późniejszej ocenie stanu technicznego.

W przypadku starszych urządzeń, których wybrane podzespoły wykazują znaczne zużycie, analizowanym rozstrzygnięciem może być regeneracja sprężarek. Jej przebieg zależy od rodzaju konstrukcji a także stanu elementów po demontażu. Prace mogą obejmować czyszczenie części, pomiary, obieg zużytych komponentów, sprawdzenie powierzchni współpracujących i ponowny montaż zespołu. Nie każdy detal nadaje się natomiast do odnowienia. Jeżeli już występują głębokie uszkodzenia, odkształcenia lub zużycie przekraczające dopuszczalne wartości, konieczna może być wymiana części albo całego podzespołu. O zakresie prac decydują wyniki oględzin i pomiarów, a nie tylko wiek urządzenia czy liczba przepracowanych godzin. Przy ocenie opłacalności bierze się pod uwagę koszt potrzebnych części, czas realizacji, przewidywany okres kolejnej eksploatacji a także konsekwencje przestoju. Znaczenie moraz przystępność dokumentacji i elementów zamiennych. Po zakończeniu regeneracji urządzenie wymaga kontroli zgodnej z charakterem wytworzonych prac, w tym sprawdzenia parametrów, szczelności i poprawności działania. W późniejszym użytkowaniu przydatne są zapisy dotyczące temperatury, ciśnienia, częstotliwości uruchomień oraz zużycia materiałów eksploatacyjnych. Jeżeli już warunki pracy zmieniają się w zależności od pory dnia lub obciążenia produkcji, pomiary warto przemyśleć w przyrównaniu do tych różnic. Daje możliwość to uniknąć błędnych wniosków opartych na pojedynczym odczycie i ułatwia rozpoznanie, czy źródłem kłopotu jest stan samej sprężarki, sposób jej sterowania czy charakterystyka instalacji pneumatycznej.

Źródło: urządzenia do pomiaru sprężonego powietrza.